Waarom is het onderzoek alleen onder verpleegkundigen uitgevoerd? Binnen andere beroepsgroepen wordt ook nachtwerk gedaan.
Andere beroepen hebben vaak ook nog weer andere blootstellingen die dan ook in kaart gebracht zouden moeten (met als gevolg een hele lange vragenlijst die niemand meer wil invullen). De vragenlijst was gericht op vrouwen die verpleegkundige zijn (geweest). Wel is het zo dat mocht er een verband blijken te bestaan tussen een bepaalde blootstelling en ziekte, dan is dat ook relevant voor andere beroepsgroepen waarbinnen een dergelijke blootstelling ook bestaat. Maar hoe de verhouding tussen verschillende risicofactoren binnen dat andere beroep dan van invloed zijn op een bepaalde ziekte kan weer niet eenvoudig worden gezegd. Het is overigens niet uitgesloten dat naar aanleiding van ons onderzoek er vervolgonderzoek binnen andere beroepsgroepen en/of mannen zal worden gestart.
De gezondheidszorg staat onder druk door demografische veranderingen en bezuinigingen. Als gevolg van de vergrijzing neemt in de komende decennia de vraag naar gezondheidszorg (en daarmee zorgpersoneel) toe met 40%. Daarnaast daalt de beroepsbevolking met meer dan 5% door de dalende geboortecijfers vanaf 1970. Deze trend is wereldwijd in veel landen aan de orde.
De groep verpleegkundigen die wij in het najaar van 2011 hebben aangeschreven was enorm groot (200.000). Verpleegkundige is van oudsher een typisch vrouwenberoep. Het BIG-register heeft bij hoge uitzondering meegewerkt aan het onderzoek. Dit betrof wel alleen vrouwelijke verpleegkundigen. We hadden hiermee de unieke kans om in 1 keer een hele grote groep aan te schrijven. Dat betekent ook dat het daarom, om financiële redenen, helaas niet mogelijk was om, via andere wegen, ook andere (soms zeer vergelijkbare) beroepsgroepen uit te nodigen ook mee te doen.

Waarom wordt het onderzoek alleen onder vrouwen uitgevoerd?
Ook voor mannen is het langetermijneffect op de gezondheid ten gevolge van hun beroepsuitoefening, zoals nachtwerk, van groot belang. Dit kunnen we alleen niet in één onderzoek combineren, omdat het effect op mannen een aparte vragenlijst vereist (en dus een ander onderzoek is). In de vragenlijst die we voor dit onderzoek gebruikt hebben spelen hormonale factoren, zoals zwangerschappen, menstruatie, overgang en hormonale anticonceptie, een belangrijke rol. Bij mannen zou de vragenlijst naar andere aspecten binnen hun leefgewoonten moeten vragen. Hierdoor is het onderzoek alleen gericht op vrouwelijke (oud) verpleegkundigen/verzorgenden.
Wij sluiten niet uit dat naar aanleiding van resultaten van dit onderzoek, nieuwe studies gestart zullen worden bij mannen en/of andere beroepsgroepen.

Wat houdt het deelonderzoek naar mobiele telefoons in?
Dit deelonderzoek gaat uitgebreider in op mobiele telefoongebruik (op het werk en privé) en gezondheid. Voor een betere inschatting van huidige en toekomstige mobiele telefoon gebruik van deelnemers, vragen wij u toestemming om gegevens op te vragen bij mobiele telefoon providers over bijvoorbeeld hoe vaak en hoe lang een mobiel telefoonnummer gebruikt werd voor bijvoorbeeld bellen en SMS berichten. Het gaat om gegevens zoals het aantal en de duur van inkomende en uitgaande (pogingen tot) gesprekken, het type toestel en de frequentieband (bv. UMTS), het aantal inkomende en uitgaande SMS en MMS berichten en de totale hoeveelheid data. De providers verstrekken nadrukkelijk geen gegevens over met wie er contact was of over de inhoud van een gesprek of bericht. De onderzoekers en providers zullen elkaar uitsluitend gegevens verstrekken die noodzakelijk zijn voor het verzamelen van de gegevens over het mobiele telefoongebruik voor dit onderzoek.

Nachtwerk kan niet worden afgeschaft. Als er een verband is met borstkanker, kan er dan überhaupt wat aan gedaan worden?
Met het groeien van de 24-uurs economie groeit het aantal mensen dat onregelmatig en/of in de nacht werkt ook. Er wordt geschat dat momenteel zo’n 15-20% van de beroepsbevolking in Westerse landen wel eens nachtwerk doet. Mochten bepaalde beroepsmatige blootstellingen een rol spelen bij het ontstaan van bepaalde ziekten, aandoeningen en andere gezondheidproblemen dan kan dat van directe invloed zijn op de organisatie van dit soort diensten en indirect op onze maatschappij/infrastructuur. Het beleid hierop aanpassen zal echter complex worden met een economie waarin het onmogelijk is om bepaalde werkzaamheden te staken tijdens de nacht. Wel kunnen er maatregelen genomen worden om het mogelijke risico te verkleinen; denk dan bijvoorbeeld aan het toepassen van bepaalde vormen van roostering indien uit het onderzoek blijkt dat deze de kans op ziekte het minst beïnvloedt.

Ik heb borstkanker gehad en ik werk inmiddels weer. Moet ik nu nog wel nachtwerk doen?
In Nederland zijn we van mening, net als in veel andere landen, dat het nog niet hard gemaakt is dat nachtwerk de kans op borstkanker vergroot. Er is daarom geen wet of advies die in de richting van aanbevelen of afraden wijst. Áls er een verband zou bestaan voor nachtwerk en borstkanker, dan bestaat die logischerwijs ook voor de kans op terugkeer of 2e borstkanker. Pas als duidelijk is of er een verband tussen nachtwerk en borstkanker bestaat en in welke mate zal er mogelijk beleidmatig iets mee gedaan worden.
In Denemarken, waar enkele jaren geleden schadeclaims zijn uitgekeerd aan nachtwerkers met borstkanker, verschillen de onderzoekers ook van mening over het wel of niet bestaan van een verband. In Denemarken is borstkanker officieel een beroepsziekte. Dat komt omdat de Deense wetgeving voorschrijft dat bij een classificering 2A* ("mogelijk carcinogeen") van een potentiële kankerverwekkende factor, in dit geval nachtwerk, dit automatisch betekent dat het een beroepsziekte is en dat er dan schadeclaims ingediend kunnen worden. Bij het uitkeren van de schadeclaims is wel de nuancering aangebracht dat iemand minimaal 20 jaar lang nachtwerk gedaan moest hebben. Er is ook gekeken of de vrouwen ook andere risicofactoren voor borstkanker hebben waardoor het minder aannemelijk is dat nachtwerk de oorzaak zou zijn. Met betrekking tot het wel of niet nachtwerk doen na een borstkankerdiagnose lieten de Deense onderzoekers ons weten: "er is geen reden om het niet te doen maar we bevelen het niet aan".
* De classificering, die gedaan wordt door het internationale kanker onderzoeksinstituut IARC in Lyon, Frankrijk, is vooral gebaseerd op dierstudies, waarin duidelijk een verband naar voren komt. Er is veel kritiek geweest op de 2A classificering vanuit de wetenschappelijke wereld.

Hoe is de privacy van deelnemers gewaarborgd?
De Nightingale Studie is goedgekeurd door de Medisch Ethische Toetsing Commissie van het NKI-AVL. De regels waaraan wij ons als onderzoekers beroepsmatig houden zijn vastgelegd in de Wet bescherming persoonsgegevens (WBP), de Wet op de geneeskundige behandelingsovereenkomst (WGBO) en in de Gedragscode Gezondheidsonderzoek van de Stichting Federatie van Medisch Wetenschappelijke Verenigingen.
Wij hebben het BIG-register bereid gevonden onze uitnodiging voor deelname aan de Nightingale Studie te versturen. Wij hebben als onderzoekers dus geen naam- en adresgegevens van het BIG- register ontvangen. Andersom heeft het BIG-register geen bemoeienis met het onderzoek.
Alleen deelnemers hebben hun persoonsgegevens (identiteit) bekend gemaakt bij de onderzoekers. De persoonsgegevens zijn nodig voor de deelnemersadministratie en voor het aanmaken van een versleutelde code die nodig is voor het koppelen met de landelijke ziekteregistraties (zie onder).
Om te achterhalen of deelnemers gezond blijven of een ziekte krijgen hebben we van deelnemers toestemming gekregen om in de toekomst gegevens op te vragen bij Nederlandse registraties van zorg en ziekte (zoals PALGA, Prismant en de Nederlandse Kankerregistratie), het register van doodsoorzaken (Gemeentelijke Basisadministratie Persoonsgegevens, Centraal Bureau voor de Statistiek) en registraties van voorgeschreven geneesmiddelen. Dit doen wij door middel van koppeling met een voor elke deelnemers unieke versleutelde code, dus zonder volledige naam en adres.
Alle onderzoeksgegevens van deelnemers worden onder een studienummer (dus zonder identiteitsgegevens) bewaard en vertrouwelijk behandeld. De deelnemersadministratie wordt apart van de overige onderzoeksgegevens (zoals de vragenlijstgegevens) bewaard. De resultaten van het onderzoek worden zodanig gerapporteerd dat deze niet tot individuele personen herleidbaar zijn. De onderzoeksgegevens zullen alleen gebruikt worden voor het wetenschappelijke doel van de Nightingale Studie en worden niet aan derden verstrekt.

Disclaimer Lettergrootte 8 Lettergrootte 8 Lettergrootte 8