Rapport Nederlands Centrum voor Beroepsziekten

2011-10-25

In opdracht van het Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid (SZW) heeft het Nederlands Centrum voor Beroepsziekten (NCvB) ‘Beroepsziekten in Cijfers 2011’ opgesteld. Het doel van het rapport is een overzicht te geven van het vóórkomen van beroepsziekten en de verspreiding binnen sectoren en beroepen in Nederland in 2010. Het rapport biedt informatie over beroepsziekten voor beleid en praktijk. Waar mogelijk worden sociaaldemografische kenmerken en trends van de verspreiding van beroepsziekten weergegeven. Naast statistische gegevens worden wetenschappelijke en maatschappelijke ontwikkelingen rond de verschillende categorieën beroepsziekten beschreven.

In 2010 zijn 6.367 meldingen van beroepsziekten geregistreerd bij het NCvB. Van de meldingen kwam 70% (tegenover 72% in 2009) uit de bouwnijverheid. Deze werden door de arbodiensten grotendeels collectief via de Stichting Arbouw aangeleverd aan het NCvB. De overige meldingen kwamen uit andere economische sectoren. Deze werden door 374 (2009: 493) bedrijfsartsen en 56 (2009: 70) arbodiensten via de Nationale Registratie gemeld. In 2010 ontbreken bij 1.280 (20%) van de meldingen de gegevens over de ernst van de aandoeningen. Van de overige meldingen (5.087) is bij 2.748 (54%) werknemers geen sprake van arbeidsongeschiktheid, terwijl bij 1.983 (39%) werknemers tijdelijke arbeidsongeschikt en bij 354 (7%) werknemers blijvende arbeidsongeschikt als gevolg van een beroepsziekte is aangegeven.

Incidentie van beroepsziekten
Door het Peilstation Intensief Melden (PIM) kan een schatting worden gemaakt van de incidentie van beroepsziekten over 2010 op basis van de meldingen van 188 bedrijfsartsen in Nederland. De beroepsziekte- incidentie wordt geschat op 260 beroepsziekten per 100.000 werknemersjaren over 2010. De hoogste incidentiecijfers worden gerapporteerd voor psychische aandoeningen (96) en aandoeningen aan het houdings- en bewegingsapparaat (88), gevolgd door gehooraandoeningen (34), huidaandoeningen (7), infectieziekten (5), luchtwegaandoeningen (5), neurologische aandoeningen (5). De zes economische sectoren met de hoogste beroepsziekten-incidenties per 100.000 werknemersjaren, zoals gerapporteerd door minimaal vijf deelnemende bedrijfsartsen met een totale werknemerspopulatie van minimaal 10.000 werknemers, zijn: bouwnijverheid (1314), vervoer en opslag (434), openbaar bestuur en defensie (387), onderwijs (242), industrie (211) en de sector informatie en communicatie (184).

Beroepsziekten per diagnosecategorie
Beroepsziektemeldingen van het houding- en bewegingsapparaat nemen niet af. De drie meest gemelde beroepsziekten aan het houding- en bewegingsapparaat zijn RSI van de schouder of bovenarm, chronische aspecifieke lage rugpijn en tenniselleboog. Klachten aan het bewegingsapparaat zijn één van de belangrijkste reden voor verzuim in Nederland. De meerderheid van Nederlandse werknemers met deze klachten is van mening dat het werk mede de oorzaak is van deze klachten. Acht van de tien beroepsziektemeldingen van psychische aandoeningen hebben de diagnose overspannenheid / burnout. Bij vier op de tien meldingen is er sprake van verzuim dat langer dan drie maanden duurde. In de sectoren gezondheidszorg en maatschappelijke dienstverlening, bouwnijverheid, onderwijs, openbaar bestuur en defensie, en in de financiële sector komen de meeste werkgebonden psychische aandoeningen voor.

In totaal 88% van de beroepsziektemeldingen in het huidspecialisten peilstation (Arbeidsdermatosen) hebben de diagnose contacteczeem, gevolgd door huidkanker (4%) en contacturticaria (4%). Bij latex-vrije handschoenen blijft voorzichtigheid geboden door de signalering van nieuwe contactallergenen in vinyl- en nitrilhandschoenen en lekkagepercentages van meer dan 20% tijdens operaties. Nitrosaminen uit latex handschoenen en metaalbewerkingsvloeistoffen zijn mogelijk gezondheidsbedreigend.

Er zijn geen opvallende verschuivingen van beroepsziektemeldingen van long- en luchtwegaandoeningen over sectoren en beroepen. Onderzoek geeft aan dat bij één op de zeven astma-aanvallen bij werknemers met astma de beroepsmatige blootstelling een rol speelt. Het gaat hierbij zowel om allergische als om niet-allergische agentia. Ook blijkt dat brandweerlieden meer luchtwegklachten hebben als zij betrokken waren bij meer branden of inhalatie accidenten. Gehoorverlies door lawaai blijft een veel gemelde beroepsziekte. Slechthorendheid levert functioneringsproblemen op, vooral in beroepen met hoge communicatie-eisen. Het betreft vooral de oudere werknemer. Slechthorendheid kan gepaard gaan met oorsuizen, een extra beperking voor het persoonlijk functioneren. Reductie van lawaaiblootstelling op de werkplek blijft de voorkeur genieten boven het aanbieden van beschermingsmiddelen. Effecten op het zenuwstelsel kunnen door allerlei werkzaamheden worden veroorzaakt. Niet alleen bij productiemedewerkers die met bekende neurotoxische stoffen als n-hexaan of bestrijdingsmiddelen werken, maar mogelijk ook bij vliegers (aerotoxisch syndoom) of chirurgen die met statische elektromagnetische straling door MRI werken. Het feit dat vliegveiligheid en patiëntveiligheid hier in het geding kunnen zijn, vormt een extra reden voor nader onderzoek. Door vergrijzing, globalisering en resistentievorming zal het aantal werknemers met een verhoogde kwetsbaarheid voor infectieziekten de komende jaren gaan toenemen. Afgelopen jaar werd Nederland getroffen door werelds grootste Q-koorts epidemie en staken er allerlei nieuwe diergerelateerde infectieziekten (zoönosen) en tegen antibiotica resistente micro-organismen de kop op. Nog onvoldoende wordt het belang ingezien van het nemen van maatregelen tegen biologische agentia binnen de reguliere bedrijfsgeneeskundige dienstverlening. Asbest blijkt nog steeds als risico voor te komen. In 2010 overleden 481 mensen in Nederland, 10 meer dan in 2009. De Gezondheidsraad adviseert de norm voor blootstelling aan asbest op de werkplek en in het milieu verder aan te scherpen. Uit onderzoek blijkt nogmaals dat dieseluitlaat niet alleen bij dieren, maar ook bij mensen kankerverwekkend te zijn.

In 2010 zijn er een twintigtal vragen gesteld aan de NCvB helpdesk over zwangerschap en werk, waarvan de helft afkomstig is uit de gezondheidszorg. De vragen hebben veelal betrekking op blootstelling aan biologische agentia. Uit onderzoek blijkt dat beroepsmatige blootstelling aan weekmakers de tijd verlengt tot zwangerschap en die aan bestrijdingsmiddelen de kans vergroot op een laag geboortegewicht. Prenatale blootstelling aan chemische stoffen afkomstig uit het (arbeids)milieu, kan de cognitieve ontwikkeling zodanig vertragen dat de effecten waarneembaar
zijn op de kinder- én zelfs puberleeftijd. Lassers, brandweerlieden en mensen die lange werkdagen maken, hebben een hoger risico op hart- en vaatziekten.

Meer kennis over de invloed van werkfactoren zoals fijn stof, werkstress, lawaai en ploegendienst kan de preventie van chronische aandoeningen ten goede komen.

Lees hier het volledige rapport.

Disclaimer Lettergrootte 8 Lettergrootte 8 Lettergrootte 8